Języki

Panslavien, projekt języka pansłowiańskiego

Panslavien to projekt języka pansłowiańskiego przedstawiony przez Antona Antonowa w dawnym tezaurusie POLIGLOS. Autor chciał ułatwić porozumiewanie się osobom znającym różne języki słowiańskie. Projekt przewidywał równoległy zapis alfabetem łacińskim i cyrylicą oraz stosowanie partykuł w roli, jaką w wielu językach pełnią końcówki.

Cel i kontekst projektu

W archiwalnym opisie własna nazwa projektu brzmi panslavien. Antonow przedstawiał go w kontekście wcześniejszych prób opracowania języków pomocniczych opartych na słowiańszczyźnie. Wspólne słownictwo było ważnym punktem wyjścia, a gramatykę dobierano świadomie. Jak w innych tego rodzaju projektach, łatwość odczytania tekstu przez poszczególne osoby zależy od ich znajomości języków źródłowych i przyjętego zapisu.

Określenie „język pansłowiański” może oznaczać ogólny typ projektu. Nazwa Panslavien wskazuje konkretną propozycję z dawnego tezaurusa. Współczesny międzysłowiański również wykorzystuje podobieństwa języków słowiańskich i ma własną dokumentację. Przy porównywaniu trzeba sprawdzać, kto opracował dany tekst i jakiego projektu dotyczy opis gramatyki.

Dwa alfabety

Archiwalny opis daje równorzędne miejsce cyrylicy i alfabetowi łacińskiemu. Do zapisu łacińskiego wprowadzono m.in. ä, ü i ï oraz dopuszczono zapisy zastępcze. Użycie poszczególnych znaków ustalono dla projektu. Na przykład q odpowiada cyrylickiemu ч, a x literze ш. Pokazuje to, że odczyt zależy od znajomości konwencji nawet wtedy, gdy znaczna część wyrazu wygląda znajomo.

Jak uproszczono część odmiany

W opisie rzeczowniki mają rozpoznawalny wykładnik liczby mnogiej, a przymiotniki z zakończeniem -en zachowują swoją formę przy rzeczownikach w różnych liczbach. Związki odpowiadające części relacji przypadkowych można wyrażać za pomocą przyimków. Projekt wykorzystywał też partykuły do sygnalizowania wybranych znaczeń czasu i aspektu, pozostawiając pewną swobodę wyboru wariantu. Są to reguły opisane przez projektanta. Stopień ich utrwalenia w praktyce szerszej społeczności pozostaje niejasny.

O językach, z których projekt czerpał rozpoznawalne elementy, mówi hasło Języki słowiańskie. Inne sposoby projektowania omawia przegląd języków planowych.

Najważniejsze ustalenia

  • Panslavien był konkretnym projektem języka pomocniczego opartym na materiale słowiańskim.
  • Opis projektu dokumentuje zasady dwóch wersji alfabetu i wybrane uproszczenia odmiany.
  • Zachowana strona poświadcza założenia projektu. Skala użycia pozostaje nieustalona.

Źródła

  • Anton Antonow, Тезаурус Полной Луны — панславянский (описание), kopia Internet Archive z 20 grudnia 2005 r.
  • Roland Sussex, Paul Cubberley, The Slavic Languages, Cambridge University Press, 2006, jako tło porównawcze.