Języki
Język edo
Edo to projekt języka planowego oparty na esperancie, opracowany przez rosyjskiego pisarza Antona Antonowa. Zachowany opis autora wskazuje na większą swobodę doboru form i zapisu, z myślą o twórczości literackiej oraz rozmowie. Projekt ilustruje jeden ze sposobów przerabiania istniejącego języka pomocniczego z zachowaniem znacznej części jego budowy.
Edo a esperanto
W esperancie część liter ma znaki diakrytyczne, na przykład ĉ i ŝ. W opisie edo ich odpowiednikami są litery c oraz x. To jeden z wariantów zapisu. Autor dopuszczał także zapis zgodny z alfabetem esperanta oraz zapis wykorzystujący połączenia liter czytelne dla użytkowników angielskiego, np. sh. Zmiana dotyczy reguł czytania. Nawet osoba rozpoznająca wspólny rdzeń musi wiedzieć, według jakiego alfabetu ma go wymówić.
Różnice dotyczą również zakończeń wyrazów. W esperancie końcówka -j oznacza liczbę mnogą. Źródło opisujące projekt edo wskazuje -x jako końcówkę liczby mnogiej. Jest to zmiana w formie wyrazu, powiązana z innym użyciem litery x. Dwa przykłady wystarczają, by pokazać charakter projektu, choć nie dają podstawy do odtworzenia kompletnej gramatyki.
Edo, ido i języki o tej samej nazwie
Ido to odrębny projekt języka pomocniczego, również historycznie związany z esperantem. Jedna litera różnicy w nazwie może prowadzić do pomylenia tych projektów w wynikach wyszukiwania. Hasło Języki planowe pokazuje, jak porównywać założenia różnych reform i projektów. W katalogach języków termin edo bywa też nazwą języka naturalnego używanego w Nigerii, określanego również jako bini. Z tego względu przy szukaniu projektu warto dopisać nazwisko Antonowa lub nazwę esperanto.
Co zachowało się w źródłach
Archiwalna strona tezaurusa zachowała autorski opis projektu. Antonow przedstawiał różne formy jako wybór dostępny piszącemu. Przy porównywaniu należy więc sprawdzić, czy dana cecha była projektowaną regułą, czy jedną z możliwości zapisu lub odmiany. Dane na temat społeczności i zasięgu użycia edo są skąpe. Dlatego można mówić o proponowanych regułach, a informacje o tym, jak często stosowano je w korespondencji lub drukach, pozostają nieustalone.
Najważniejsze ustalenia
- Edo Antonowa jest projektem opartym na esperancie.
- Materiał źródłowy pozwala wskazać różnice w zapisie i wybranych formach gramatycznych.
- Ido i nigeryjski język edo mają odrębne historie.
Źródła
- Anton Antonow, Тезаурус Полной Луны — эдо (описание), kopia Internet Archive z 20 grudnia 2005 r.
- Encyklopedia Tradycja, Эдо (язык), hasło z odsyłaczem do dawnego POLIGLOS.
- Ludwik Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905, jako podstawa porównania.
- Glottolog, hasło Bini, identyfikator bini1246, dla rozróżnienia nazw.